Warszawa - Sofia – Kostenec - Borowec – Musała – Hiża Grynczar - Jakoruda
Z góry uprzedzam, że zdjęć nie będzie, były tylko w galerii staregobulgaricusa.com.
W 2005 roku wyruszliśmy z Warszawy do Sofii pierwszy raz w cyklu naszych wędrówek.
O 8:30 wyjeżdżamy autokarem bułgarskiej firmy Group z Dworca Zachodniego w Warszawie. Autokar jest japoński 20-letni. Jaki jest stan mechanizmów wewnętrznych to się dopiero okaże, póki co jedziemy sprawnie. W Częstochowie dosiadają się dwie dziewczyny, mają na sobie górskie buty, więc postanawiam do nich zagadać przy najbliższej okazji. W Krakowie wsiada znajoma z starybulgaricus.com – Kajsijka, z młodszą siostrą i przeogromną walizą - jadą nad morze. Nie jest to dla mnie zaskoczeniem, zgadaliśmy się wszak wcześniej na forum. Zgłaszam się do niej zaraz po odjeździe z Krakowa, witamy się, po raz pierwszy rozmawiamy „na żywo”. Okazuje się, że ma miejsce zaraz koło dziewczyn z Częstochowy.
W miłym towarzystwie podróż mija szybko. Wieczorem przekraczamy granicę Chyżne- Trstena
Noc była ciężka ze względu na ciągłe kontrole graniczne. Budzę się ostatecznie na postoju w Serbii. Zagaduję do dziewczyn z Częstochowy. Rzeczywiście jadą w góry Riła i Pirin, a ich pierwszym celem jest Musała. To się pokrywa z naszymi planami. Udaje mi się przekonać dziewczyny, a zwłaszcza tę mniejszą, która, jak mniemam, jest kierowniczką wyprawy, aby z Sofii nie jechały autobusem do Samokowa, tylko pociągiem do Kostenca, tak jak my to zaplanowaliśmy.. Zabawne jest, że wszystkie dziewczyny mają na imię Agnieszka.
Do Sofii przyjeżdżamy około 16:00.
Agnieszki górskie mają zamiar wymienić dolary na lewa, więc Agnieszka morska szybko obiega wszystkie okoliczne budki, ale kantoru nigdzie nie ma. Decyduję się pożyczyć im na bilety, bo przezornie wzięliśmy 80 lewa gotówką. Resztę lewa wypłacimy z bankomatu w Kostencu.
Sofijski dworzec kolejowy wyglądał jak ten sprzed 20 lat, gdy byłem w Sofii po raz pierwszy jadąc do Grecji (teraz jest już nowy, ale nie miałem okazji go zwiedzić). Był zorganizowany w sposób całkowicie kuriozalny. Bilety w kierunku północnym sprzedawali na pierwszym piętrze, a w południowym w podziemiach. Polecieliśmy więc do podziemi. Zdecydowaliśmy się na pociąg do Kostenca o 16.55, cena biletu 3 lewa. Była 16.30. Pobiegliśmy szukać peronu 11G, znaleźliśmy go gdzieś daleko na peryferiach dworca. Na jednym torze stały 2 pociągi i każdy miał jechać w przeciwną stronę, a między nimi była tylko mała przerwa, na wagonach zaś nie było żadnych tabliczek z informacją o kierunku jazdy.
Podobne sytuacje pamiętałem z lat 80-tych. Ten horror jeszcze teraz mi się czasami śni. Dopytaliśmy o właściwy pociąg i wsiedliśmy w ostatniej chwili.
W trakcie podróży po wagonie przechadzają się Cyganie i usiłują nam coś sprzedać – owoce, patelnie, garnki. Wysiadają całą grupą na stacji Ichtiman, miejscowości zamieszkiwanej głównie przez ludność romską.
Szacuje się, że Romowie stanowią około 8-9 procent społeczeństwa Bułgarii. Niestety, nie cieszą się wśród Bułgarów szacunkiem. Jeśli ktoś kogoś chce tu obrazić, nazywa go „cyganem”. Tutejsi Romowie są społecznością dosyć hermetyczną, jak wszędzie zresztą. Stereotypem jest, że kradną i łobuzują. My natomiast mamy dla tej mniejszości dużo sympatii - z natury jesteśmy ksenofilami. Ci ludzie wiele wycierpieli na przestrzeni historii, zarówno w państwach tak zwanego bloku wschodniego, jak i na Zachodzie. Zabroniono im koczownictwa – to jeszcze można zrozumieć, lepiej gdy obywatele mają stały adres niż kiedy uprawiają włóczęgostwo i w razie potrzeby nie daje się ich odnaleźć, nawet pisma urzędowego nie można wysłać. Poza tym Europa, zwłaszcza zachodnia, jest dość gęsto zaludniona, więc kolejna kwestia to dostępność miejsca wędrowania i obozowania tak, by nikomu nie przeszkadzać. Ale już zakaz używania języka romskiego, zakaz noszenia tradycyjnych strojów, zakaz zawierania małżeństw pomiędzy dwoma osobami romskiego pochodzenia, albo praktykowane w Europie Zachodniej banicje – to były po prostu szykany. Jak dodamy do tego jeszcze utrzymującą się do dziś ogólnospołeczną nieżyczliwość, plucie nie-romskich dzieci na te romskie, wyzywanie od nierobów i złodziei na sam widok Cygana, nie przyjmowanie do pracy – robi się przykro. Ich los jest smutny, a właściwie dlaczego? Że są taką a nie inną grupą etniczną? Że mają własne prawo, własną kulturę i nie chcą się asymilować? Że są narodem bez państwa?
Cyganom zarzuca się na przykład, że w ogóle nie chcą pracować, tylko wyciągają rękę po cudze – żebrzą albo kradną. To nieprawda. Zdarzają się wśród nich złodzieje i żebracy, ale romska tradycja, oparta na hinduskim systemie kastowym i zwyczajach nabytych podczas wędrówek po świecie, zakłada wykonywanie tylko pewnych wybranych zawodów – to prawo tych ludzi. Tradycja każe im klepać patelnie, handlować końmi, kuć żelazo, pokazywać sztuczki cyrkowe, wróżyć, grać na skrzypkach, zbierać surowce wtórne. Nie uprawiają natomiast ziemi - to nie jest dobre zajęcie dla ludów wędrownych. I mają do tego prawo. Ich problemem jest jedynie to, że obecnie nie ma na tego typu pracę zapotrzebowania gwarantującego im utrzymanie na godnym poziomie. Romowie powinni więc dostosować się trochę do dzisiejszego świata i wierzę, że to wkrótce nastąpi.
Po około dwóch godzinach dojeżdżamy do Kostenca.
Z góry uprzedzam, że zdjęć nie będzie, były tylko w galerii staregobulgaricusa.com.
W 2005 roku wyruszliśmy z Warszawy do Sofii pierwszy raz w cyklu naszych wędrówek.
O 8:30 wyjeżdżamy autokarem bułgarskiej firmy Group z Dworca Zachodniego w Warszawie. Autokar jest japoński 20-letni. Jaki jest stan mechanizmów wewnętrznych to się dopiero okaże, póki co jedziemy sprawnie. W Częstochowie dosiadają się dwie dziewczyny, mają na sobie górskie buty, więc postanawiam do nich zagadać przy najbliższej okazji. W Krakowie wsiada znajoma z starybulgaricus.com – Kajsijka, z młodszą siostrą i przeogromną walizą - jadą nad morze. Nie jest to dla mnie zaskoczeniem, zgadaliśmy się wszak wcześniej na forum. Zgłaszam się do niej zaraz po odjeździe z Krakowa, witamy się, po raz pierwszy rozmawiamy „na żywo”. Okazuje się, że ma miejsce zaraz koło dziewczyn z Częstochowy.
W miłym towarzystwie podróż mija szybko. Wieczorem przekraczamy granicę Chyżne- Trstena
Noc była ciężka ze względu na ciągłe kontrole graniczne. Budzę się ostatecznie na postoju w Serbii. Zagaduję do dziewczyn z Częstochowy. Rzeczywiście jadą w góry Riła i Pirin, a ich pierwszym celem jest Musała. To się pokrywa z naszymi planami. Udaje mi się przekonać dziewczyny, a zwłaszcza tę mniejszą, która, jak mniemam, jest kierowniczką wyprawy, aby z Sofii nie jechały autobusem do Samokowa, tylko pociągiem do Kostenca, tak jak my to zaplanowaliśmy.. Zabawne jest, że wszystkie dziewczyny mają na imię Agnieszka.
Do Sofii przyjeżdżamy około 16:00.
Agnieszki górskie mają zamiar wymienić dolary na lewa, więc Agnieszka morska szybko obiega wszystkie okoliczne budki, ale kantoru nigdzie nie ma. Decyduję się pożyczyć im na bilety, bo przezornie wzięliśmy 80 lewa gotówką. Resztę lewa wypłacimy z bankomatu w Kostencu.
Sofijski dworzec kolejowy wyglądał jak ten sprzed 20 lat, gdy byłem w Sofii po raz pierwszy jadąc do Grecji (teraz jest już nowy, ale nie miałem okazji go zwiedzić). Był zorganizowany w sposób całkowicie kuriozalny. Bilety w kierunku północnym sprzedawali na pierwszym piętrze, a w południowym w podziemiach. Polecieliśmy więc do podziemi. Zdecydowaliśmy się na pociąg do Kostenca o 16.55, cena biletu 3 lewa. Była 16.30. Pobiegliśmy szukać peronu 11G, znaleźliśmy go gdzieś daleko na peryferiach dworca. Na jednym torze stały 2 pociągi i każdy miał jechać w przeciwną stronę, a między nimi była tylko mała przerwa, na wagonach zaś nie było żadnych tabliczek z informacją o kierunku jazdy.
Podobne sytuacje pamiętałem z lat 80-tych. Ten horror jeszcze teraz mi się czasami śni. Dopytaliśmy o właściwy pociąg i wsiedliśmy w ostatniej chwili.
W trakcie podróży po wagonie przechadzają się Cyganie i usiłują nam coś sprzedać – owoce, patelnie, garnki. Wysiadają całą grupą na stacji Ichtiman, miejscowości zamieszkiwanej głównie przez ludność romską.
Szacuje się, że Romowie stanowią około 8-9 procent społeczeństwa Bułgarii. Niestety, nie cieszą się wśród Bułgarów szacunkiem. Jeśli ktoś kogoś chce tu obrazić, nazywa go „cyganem”. Tutejsi Romowie są społecznością dosyć hermetyczną, jak wszędzie zresztą. Stereotypem jest, że kradną i łobuzują. My natomiast mamy dla tej mniejszości dużo sympatii - z natury jesteśmy ksenofilami. Ci ludzie wiele wycierpieli na przestrzeni historii, zarówno w państwach tak zwanego bloku wschodniego, jak i na Zachodzie. Zabroniono im koczownictwa – to jeszcze można zrozumieć, lepiej gdy obywatele mają stały adres niż kiedy uprawiają włóczęgostwo i w razie potrzeby nie daje się ich odnaleźć, nawet pisma urzędowego nie można wysłać. Poza tym Europa, zwłaszcza zachodnia, jest dość gęsto zaludniona, więc kolejna kwestia to dostępność miejsca wędrowania i obozowania tak, by nikomu nie przeszkadzać. Ale już zakaz używania języka romskiego, zakaz noszenia tradycyjnych strojów, zakaz zawierania małżeństw pomiędzy dwoma osobami romskiego pochodzenia, albo praktykowane w Europie Zachodniej banicje – to były po prostu szykany. Jak dodamy do tego jeszcze utrzymującą się do dziś ogólnospołeczną nieżyczliwość, plucie nie-romskich dzieci na te romskie, wyzywanie od nierobów i złodziei na sam widok Cygana, nie przyjmowanie do pracy – robi się przykro. Ich los jest smutny, a właściwie dlaczego? Że są taką a nie inną grupą etniczną? Że mają własne prawo, własną kulturę i nie chcą się asymilować? Że są narodem bez państwa?
Cyganom zarzuca się na przykład, że w ogóle nie chcą pracować, tylko wyciągają rękę po cudze – żebrzą albo kradną. To nieprawda. Zdarzają się wśród nich złodzieje i żebracy, ale romska tradycja, oparta na hinduskim systemie kastowym i zwyczajach nabytych podczas wędrówek po świecie, zakłada wykonywanie tylko pewnych wybranych zawodów – to prawo tych ludzi. Tradycja każe im klepać patelnie, handlować końmi, kuć żelazo, pokazywać sztuczki cyrkowe, wróżyć, grać na skrzypkach, zbierać surowce wtórne. Nie uprawiają natomiast ziemi - to nie jest dobre zajęcie dla ludów wędrownych. I mają do tego prawo. Ich problemem jest jedynie to, że obecnie nie ma na tego typu pracę zapotrzebowania gwarantującego im utrzymanie na godnym poziomie. Romowie powinni więc dostosować się trochę do dzisiejszego świata i wierzę, że to wkrótce nastąpi.
Po około dwóch godzinach dojeżdżamy do Kostenca.
Bułgaria to raj dla górskich wędrowców